Զվարթնոցի տաճարը 7-րդ դարի կառույց է, որն իր մեջ ամփոփում է դեռևս 4-րդ դարին բնորոշ որոշ ճարտարապետական լուծումներ: Այն իր ճարտարապետական ոճով և հորինվածքներով մեծագույն ազդեցություն է ունեցել նաև հետագա դարերի ընթացքում:  2000 թվականին Զվարթնոցը ճանաչվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մաս։
 

Էջմիածին քաղաքի արևելյան մասում վեր է խոյանում հայկական ճարտարապետության գլուխգործոցներից մեկը` Սբ. Հռիփսիմե վանքը: Կառուցվել է VII դարի սկզբին՝ այն նույն վայրում, որտեղ, ըստ ավանդության, նահատակվել է կույս Հռիփսիմեն՝ իր անսասան հավատքի համար։ Եկեղեցին ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ որպես մշակութային արժեք։

Խոր Վիրապի վանական համալիրը գտնվում է Արարատի մարզում, Արաքս գետի ափին և Հայաստանի ամենանշանավոր կոթողներից է։ Հենց այստեղ է 13 տարի բանտարկված մնացել Հայոց առաջին կաթողիկոս Գրիգոր Լուսավորիչը։ Խոր Վիրապը սերտորեն կապված է քրիստոնեության ընդունման կարևոր պատմաշրջանի հետ։